Wypis ze szpitala po kryzysie samobójczym nie może oznaczać końca opieki. To główne przesłanie Wrocławskiego Apelu o Działanie, który wypracowali uczestnicy pierwszego Sympozjum ESPPA, zorganizowanego 11 września na naszej uczelni. Apel wskazuje 10 działań dla szpitali, lekarzy, farmaceutów i instytucji odpowiedzialnych za ochronę zdrowia.

Sympozjum „Changing the Narrative on Suicide: Safer Transitions” zorganizowało Europejskie Towarzystwo Suicydologii, Prewencji i Postwencji (ESPPA). Politechnika Wrocławska była współorganizatorem wydarzenia, a honorowym patronatem objęli je rektor Politechniki Wrocławskiej i dziekan Wydziału Medycznego PWr. Apel powstał na podstawie dyskusji polskich i międzynarodowych ekspertów, wymiany doświadczeń oraz wspólnych warsztatów uczestników.

Dlaczego czas po wypisie jest tak ważny

Przejście ze szpitala do dalszej opieki to jeden z najbardziej krytycznych okresów w zapobieganiu samobójstwom. Pacjent wraca do codzienności, a wsparcie, które miał na oddziale, nagle się kończy. Autorzy Apelu podkreślają, że najwięcej uwagi wymagają pierwsze dni i tygodnie po wypisie.

Apel dotyczy wypisu z oddziału psychiatrycznego, szpitalnego oddziału ratunkowego, izby przyjęć, toksykologii i innych oddziałów. Uwzględnia też specyfikę opieki nad dziećmi i młodzieżą. Autorzy zwracają uwagę, że skuteczniejsza opieka przed wypisem i po nim może ograniczyć liczbę ponownych hospitalizacji i związane z nimi koszty.

10 działań w skrócie

1. Wypis to proces, nie zdarzenie: przygotowanie zaczyna się już przy przyjęciu do szpitala.
2. Wspólny plan bezpieczeństwa: pacjent razem z personelem ustala, jak rozpoznać sygnały pogorszenia i gdzie szukać pomocy.
3. Rodzina i bliscy jako wsparcie: za zgodą pacjenta bliscy wiedzą, jak pomagać i na co reagować.
4. Ograniczony dostęp do środków: indywidualna ocena ryzyka, wsparta rozwiązaniami systemowymi.
5. Bezpieczna farmakoterapia: m.in. mniejsze ilości leków i etapowe wydawanie, tam gdzie to uzasadnione.
6. Aktywny kontakt w ciągu 48 h: przy utrzymującym się ryzyku placówka sama inicjuje pierwszy kontakt.
7. Bezpieczne przekazanie opieki: wiadomo, kto przejmuje opiekę i kiedy odbędzie się kolejny kontakt.
8. Zawsze plan B: placówka ma gotową ścieżkę na wypadek, gdy zabraknie wsparcia, leku lub wizyty.
9. Mierzymy efekty i wdrażamy: mierniki jakości, badania i doświadczenia pacjentów służą doskonaleniu opieki.
10. Wspólna odpowiedzialność: krajowe wymagania bezpiecznego wypisu powstają we współpracy instytucji i świadczeniodawców.

To skrócona wersja Apelu. Pełny tekst, z opisem każdego działania i jego głównych adresatów, jest dostępny w załączniku PDF.

Do kogo kierowany jest Apel

Apel trafia do instytucji odpowiedzialnych za organizację, finansowanie i jakość opieki: Ministra Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Adresatami są też placówki medyczne i ich personel, środowiska naukowe i media. Autorzy podkreślają, że warunki bezpiecznego wypisu powinny współtworzyć także osoby z doświadczeniem kryzysu oraz ich bliscy.

„Żadna osoba opuszczająca szpital po kryzysie samobójczym nie powinna pozostawać sama w okresie największego ryzyka” – czytamy w Apelu. Jego sygnatariusze zapowiadają działania na rzecz wdrożenia proponowanych rozwiązań do standardów, finansowania i praktyki klinicznej.

Pełny tekst Apelu jest w załączniku do artykułu, a więcej informacji o ESPPA można znaleźć na stronie esppa.eu. Informacja o Apelu jest także na stronie Katedry Neuronauk Klinicznych Wydziału Medycznego PWr.

Gdzie szukać pomocy

• 116 123: telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym
• 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży
• 800 70 2222: wsparcie w kryzysie psychicznym, całodobowo
• 112: w nagłym zagrożeniu życia